Konkurs biologiczny w województwie świętokrzyskim 2026/2027 — terminy, zakres, lektury

VIII Wojewódzki Konkurs z Biologii dla uczniów szkół podstawowych województwa świętokrzyskiego organizuje Świętokrzyski Kurator Oświaty. Mogą w nim startować uczniowie klas IV–VIII. Konkurs ma trzy etapy: szkolny, rejonowy (test online) i wojewódzki.

Poniżej zebraliśmy terminy, progi, zakres wymagań na każdy etap i wykaz literatury z dokumentów kuratorium: regulaminu przedmiotowego konkursu z biologii, Regulaminu Ogólnego i harmonogramu. Stan na 11 października 2026 r.

Terminy w roku szkolnym 2026/2027

Etap	Termin	Forma
I — szkolny	26 października 2026 r. (poniedziałek), godz. 10:00, 90 minut	w szkole ucznia; zadania zamknięte i otwarte
II — rejonowy	30 listopada 2026 r. (poniedziałek), godz. 10:00, 60 minut	test online na platformie konkursowej, w szkołach wytypowanych przez Wojewódzką Komisję Konkursową; zadania zamknięte
III — wojewódzki	25 stycznia 2027 r. (poniedziałek), godz. 10:00, 90 minut	forma pisemna, w miejscu lub miejscach wytypowanych przez przewodniczących wojewódzkich komisji przedmiotowych; zadania zamknięte i otwarte

Na każdym etapie wolno korzystać z kalkulatora prostego (cztery działania, pierwiastkowanie, obliczanie procentów — nie w telefonie ani w komputerze) i z brudnopisu będącego częścią arkusza. Nie wolno wnosić tablic, podręczników, książek, telefonów ani innych urządzeń elektronicznych umożliwiających przechowywanie informacji lub łączenie się z sieciami bezprzewodowymi. W arkuszu odpowiedzi zapisuje się piórem lub długopisem z czarnym lub niebieskim tuszem; korektora używać nie wolno, a odpowiedzi zapisane ołówkiem nie są oceniane.

Co dzieje się po każdym etapie

Etap szkolny: wyniki ogłaszane w szkole najpóźniej w kolejnym dniu roboczym po konkursie; wgląd do pracy jednorazowo, do 15 minut; odwołanie — w ciągu 2 dni roboczych od dnia następującego po publikacji wyników w szkole.
Etap rejonowy: wstępne wyniki na platformie konkursowej najpóźniej w ciągu 3 dni roboczych; wgląd do pracy po zalogowaniu na platformie; odwołanie — w ciągu 2 dni roboczych od dnia następującego po publikacji wstępnej kwalifikacji.
Etap wojewódzki: wstępne wyniki na platformie najpóźniej w ciągu 5 dni roboczych; wgląd do pracy (do 15 minut) w miejscu i terminie wyznaczonym przez przewodniczącego komisji; odwołanie — w ciągu 2 dni roboczych od dnia następującego po wglądzie. Listy laureatów i finalistów kuratorium publikuje na swojej stronie.

Progi punktowe

Do etapu rejonowego kwalifikują się uczniowie, którzy na etapie szkolnym uzyskali co najmniej 80% punktów. Jeśli próg osiągnie mniej niż 5% uczestników, kwalifikuje się 150 uczniów z najwyższymi wynikami (oraz uczniowie z taką samą liczbą punktów jak ostatni zakwalifikowany).
Do etapu wojewódzkiego — co najmniej 85% punktów na etapie rejonowym. Jeśli próg osiągnie mniej niż 10% uczestników, kwalifikuje się 25% uczestników z najwyższymi wynikami (oraz uczniowie z takim samym wynikiem).
Tytuł laureata — co najmniej 90% punktów na etapie wojewódzkim. Jeśli próg osiągnie mniej niż 10% uczestników, laureatami zostaje 10 uczestników z najwyższymi wynikami (oraz uczniowie z takim samym wynikiem).
Tytuł finalisty — pozostali uczestnicy etapu wojewódzkiego, którzy uzyskali co najmniej 50% punktów.

Źródło: Regulamin Ogólny Wojewódzkich Konkursów Przedmiotowych 2026/2027, § 7–10.

Zakres — co obowiązuje na którym etapie

Zakres treści i umiejętności na wszystkich trzech etapach wynika z podstawy programowej biologii dla szkoły podstawowej (rozporządzenie z 14 lutego 2017 r., Dz. U. z 2017 r. poz. 356 ze zm.). Regulamin przytacza wymagania szczegółowe podstawy w całości, punkt po punkcie; poniżej podajemy działy oraz pełne listy zagadnień poszerzających.

Na każdym etapie — cele kształcenia

Zestawy zadań uwzględniają wymagania ogólne podstawy programowej:

znajomość różnorodności biologicznej oraz podstawowych zjawisk i procesów biologicznych,
planowanie i przeprowadzanie obserwacji oraz doświadczeń, wnioskowanie w oparciu o ich wyniki (problem badawczy, hipotezy, warunki doświadczenia, próba kontrolna i badawcza, obserwacje mikroskopowe i makroskopowe),
posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych,
rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych,
znajomość uwarunkowań zdrowia człowieka,
postawa wobec przyrody i środowiska.

Etap I (szkolny)

Działy podstawy programowej:

I. Organizacja i chemizm życia (pkt 1–6),
II. Różnorodność życia: klasyfikacja organizmów; wirusy; bakterie; różnorodność i jedność roślin (mchy, paprociowe, rośliny nagonasienne, rośliny okrytonasienne); grzyby; różnorodność i jedność świata zwierząt (tkanki, płazińce, nicienie, pierścienice, stawonogi, mięczaki, ryby kostnoszkieletowe, płazy, gady, ptaki, ssaki łożyskowe).

Etap I — zagadnienia poszerzające

znaczenie biologiczne makroelementów, w tym pierwiastków biogennych,
znaczenie biologiczne wybranych mikroelementów (Fe, I, F),
rola wody w życiu organizmów w oparciu o jej właściwości fizykochemiczne,
znaczenie biologiczne węglowodanów i rozróżnianie monosacharydów (glukoza, fruktoza, galaktoza, ryboza i deoksyryboza), disacharydów (sacharoza, laktoza, maltoza) i polisacharydów (skrobia, glikogen i celuloza) — bez wzorów strukturalnych i wiązań chemicznych w cząsteczkach disacharydów i polisacharydów,
biologiczne znaczenie białek (kolagen, keratyna, hemoglobina i mioglobina), wpływ czynników fizykochemicznych na białko (koagulacja i denaturacja),
biologiczne znaczenie lipidów (tłuszcze właściwe, woski, fosfolipidy, karotenoidy, cholesterol),
związek budowy błony biologicznej z pełnionymi funkcjami,
rodzaje transportu do i z komórki (dyfuzja prosta, dyfuzja wspomagana, transport aktywny, transport pęcherzykowy),
rola błony komórkowej w procesach osmotycznych (wpływ roztworów o różnym stężeniu na zjawisko osmozy).

Etap II (rejonowy) — co dochodzi

Wymagania szczegółowe etapu szkolnego oraz działy podstawy programowej: III. Organizm człowieka (skóra, układ ruchu, układ pokarmowy i odżywianie się, układ krążenia, układ odpornościowy, układ oddechowy, układ moczowy i wydalanie, układ nerwowy, narządy zmysłów, układ dokrewny, rozmnażanie i rozwój) i IV. Homeostaza. Zagadnienia poszerzające (14):

związek budowy tkanek zwierzęcych (ludzkich) i narządów człowieka z pełnioną przez nie funkcją,
rodzaje, budowa i występowanie połączeń ścisłych (więzozrosty, kościozrosty i chrząstkozrosty) w szkielecie człowieka,
rola białek pełnowartościowych i niepełnowartościowych, NNKT w odżywianiu,
związek budowy odcinków przewodu pokarmowego człowieka z pełnioną przez nie funkcją,
trawienie białek, węglowodanów i tłuszczów w przewodzie pokarmowym człowieka (produkty końcowego trawienia węglowodanów, białek i trójglicerydów),
miejsce wchłaniania i transport składników pokarmowych do komórek (przez krew lub limfę),
sposób wykorzystywania przez organizm człowieka glukozy, aminokwasów, glicerolu i kwasów tłuszczowych,
wpływ mikrobiomu (mikrobioty) na funkcjonowanie organizmu człowieka,
rodzaje odporności: swoista i nieswoista, komórkowa i humoralna; mechanizm powstawania odporności komórkowej i humoralnej (podobieństwa i różnice),
sposoby nabywania odporności swoistej (czynny i bierny),
typy sieci naczyń włosowatych (rozpoznawanie i lokalizacja w organizmie człowieka),
znaczenie krążenia wieńcowego i automatyzmu serca dla pracy serca,
mechanizm sprzężenia zwrotnego ujemnego na osi podwzgórze–przysadka–gruczoł na przykładzie regulacji wydzielania hormonów tarczycy (T3, T4),
rola skóry w syntezie prowitaminy D.

Etap III (wojewódzki) — co dochodzi

Zakres i umiejętności etapów I i II oraz działy podstawy programowej: V. Genetyka, VI. Ewolucja życia, VII. Ekologia i ochrona środowiska, VIII. Zagrożenia różnorodności biologicznej. Zagadnienia poszerzające (10):

zasada komplementarności — połączenie ze sobą obu nici DNA (ilość wiązań wodorowych pomiędzy komplementarnymi zasadami w parach i konsekwencje wynikające z liczby wiązań wodorowych),
znaczenie replikacji DNA w procesie przekazywania informacji genetycznej,
zapis i analiza krzyżówek genetycznych (w tym krzyżówek testowych), określanie prawdopodobieństwa wystąpienia określonych genotypów i fenotypów oraz stosunku fenotypowego w określonych pokoleniach potomnych (w tym cechy warunkowane przez allele wielokrotne),
dziedziczenie jednogenowe, dwugenowe i wielokrotne (dominacja pełna i niepełna oraz kodominacja),
dziedziczenie płci i cech sprzężonych z płcią u człowieka (daltonizm i hemofilia),
organizmy zmodyfikowane genetycznie — sposób otrzymywania GMO, GMO a organizm transgeniczny, przykłady wykorzystania GMO,
zmiany liczebności populacji w układzie zjadający i zjadany,
adaptacje drapieżników, pasożytów i roślinożerców do zdobywania pokarmu,
obronne adaptacje ofiar drapieżników, żywicieli pasożytów i zjadanych roślin,
przepływ energii i obieg materii w ekosystemie.

Na co zwrócić uwagę w świętokrzyskim

Etap rejonowy to test online: 60 minut i wyłącznie zadania zamknięte. Etap szkolny i wojewódzki trwają po 90 minut i mają także zadania otwarte.
Zagadnienia poszerzające są już na etapie szkolnym — dziewięć punktów z chemizmu życia i transportu przez błony.
Literatura jest przypisana do etapów, a z „Biologii Campbella” kuratorium wskazuje konkretne zagadnienia, tabelę i ryciny.

Literatura — wykaz kuratorium

Wykaz przepisujemy z regulaminu przedmiotowego w całości (rozdział 5, § 13–14), razem z przypisaniem pozycji do etapów.

Podstawowe źródło (§ 13)

Podręczniki i karty pracy ucznia do nauki biologii w klasie 5, 6, 7 i 8 szkoły podstawowej (wydawnictwa Nowa Era i Operon) dopuszczone przez MEN do użytku szkolnego, przeznaczone do kształcenia ogólnego, uwzględniające aktualnie obowiązującą podstawę programową kształcenia ogólnego w szkole podstawowej — ze szczególnym uwzględnieniem zadań o charakterze problemowym.

Pozostałe pozycje (§ 14)

Helmin A., Holeczek J., „NOWA Biologia na czasie 1”. Podręcznik dla liceum ogólnokształcącego i technikum, rok 2024 (zakres podstawowy), wydawnictwo Nowa Era — etap I, II, III.
Holeczek J., Helmin A., „NOWA Biologia na czasie 2”. Podręcznik dla liceum ogólnokształcącego i technikum, rok 2025 (zakres podstawowy), wydawnictwo Nowa Era — etap II, III.
Holeczek J., „NOWA Biologia na czasie 3”. Podręcznik dla liceum ogólnokształcącego i technikum, rok 2026 (zakres podstawowy), wydawnictwo Nowa Era — etap III.
Atlas anatomiczny „Tajemnice ciała”. Atlas anatomiczny z elementami fizjologii, histologii, cytologii i genetyki, konsultacje merytoryczne: dr Robert Stawarz, rok 2011, wydawnictwo Nowa Era — etap II, III.
Biologia Campbella (praca zbiorowa), Dom Wydawniczy REBIS, rok 2016 — etap I, II, III:
- zagadnienie 3.2 — Cztery emergentne właściwości wody wpływające na powstanie warunków umożliwiających życie na Ziemi
- zagadnienie 5.2 — Węglowodany służą jako paliwo i materiał budulcowy
- zagadnienie 5.3 — Lipidy stanowią odrębną grupę cząsteczek hydrofobowych
- zagadnienie 5.4 — Białka mają zróżnicowaną strukturę, z której wynika szeroki zakres pełnionych przez nie funkcji
- zagadnienie 5.5 — Kwasy nukleinowe są magazynem, nośnikiem i przekaźnikiem informacji genetycznej
- zagadnienie 7.1 — Błony biologiczne to płynna mozaika lipidów i białek
- zagadnienie 7.2 — Selektywna przepuszczalność błony wynika z jej budowy
- zagadnienie 7.3 — Transport bierny polega na dyfuzji substancji przez błonę bez ponoszenia nakładów energetycznych
- zagadnienie 7.4 — W transporcie aktywnym do przemieszczania substancji wbrew jej gradientowi jest wymagany nakład energii
- zagadnienie 7.5 — Masowy transport przez błonę komórkową zachodzi na drodze egzocytozy i endocytozy
- zagadnienie 14.3 — Wzorce dziedziczenia są często bardziej skomplikowane niż proste przewidywania genetyki mendlowskiej (jedynie stopnie dominacji i allele wielokrotne; bez plejotropii, epistazy i dziedziczenia poligenicznego — geny kumulatywne)
- Tabela 40.1 — Układy narządów u ssaków
- Rycina 40.5 — Budowa i funkcje tkanek zwierzęcych
- zagadnienie 41.3 — Narządy wyspecjalizowane w kolejnych etapach odżywiania tworzą układ pokarmowy ssaków
- zagadnienie 42.6 — Oddychanie wentyluje płuca
- zagadnienie 54.1 — Interakcje biocenotyczne można podzielić na korzystne, szkodliwe i obojętne dla uczestniczących w nich gatunków
- Rycina 55.14 — Krążenie wody i pierwiastków biogennych

Kurs dla województwa świętokrzyskiego

Mamy kurs etapu szkolnego ułożony pod zakres województwa świętokrzyskiego.

Kurs — etap szkolny →

Źródła

Stan na 11 października 2026 r. Jeśli kuratorium zmieni termin albo zakres, wiążący jest dokument kuratorium — przed każdym etapem sprawdź komunikaty na jego stronie.

← Konkurs kuratoryjny z biologii — wszystkie województwa