W lekcji o korzeniu poznałeś cztery przekształcenia: korzenie spichrzowe, podporowe, czepne i ssawki. Na etapie II dochodzi pytanie „dlaczego właśnie taki korzeń?” — wiele przekształceń korzenia to przystosowania do środowiska (życie na innych roślinach, bagna, grząskie podłoże), inne — do sposobu wzrostu lub trybu życia rośliny (pnącza, pasożyty). Tu poznasz dwa nowe typy korzeni i nowe przykłady.
Kto i gdzie → typ korzenia
| Kto i gdzie | Typ korzenia | Budowa i funkcja |
|---|---|---|
| Epifity, czyli rośliny porastające inne rośliny — m.in. niektóre gatunki storczyków | korzenie powietrzne | korzenie nadziemne, pokryte welamenem — wielowarstwową skórką z martwych komórek o porowatych ścianach; wchłaniają wodę deszczową lub parę wodną z powietrza |
| Tereny bagniste w ciepłym klimacie — np. cypryśnik błotny; także niektóre drzewa namorzynowe zalewane przez przypływ, np. awicenia | korzenie oddechowe (pneumatofory) | pionowe odgałęzienia podziemnego systemu korzeniowego, które wystają z gleby; dostarczają tlen do korzeni podziemnych |
| Grząskie podłoże — np. namorzyny; rośliny o płytkim systemie korzeniowym — np. figowce | korzenie podporowe | wyrastają z dolnej części łodygi i wrastają w podłoże; podpierają roślinę ze wszystkich stron i chronią ją przed utratą równowagi (przykład z lekcji o korzeniu: kukurydza) |
| Pnącza — np. figowiec pnący — oraz epifity | korzenie czepne | cienkie, wrastają w zagłębienia; przymocowują roślinę do gałęzi, pni, skał i murów (przykład z lekcji o korzeniu: bluszcz) |
⚠️ Uważaj: korzeń powietrzny to nie to samo co pneumatofor
- Oba typy widać nad ziemią, ale korzeń powietrzny (epifit, np. storczyk) jest nadziemny i pobiera wodę welamenem, a pneumatofor (cypryśnik błotny) wyrasta z podziemnego systemu korzeniowego i dostarcza tlen korzeniom w podmokłej glebie.
- Welamen to cała wielowarstwowa skórka z martwych komórek — nie myl go z włośnikami, czyli drobnymi wypustkami komórek skórki w strefie włośnikowej korzenia.
To najważniejsze!
- Wiele typów korzeni to przystosowania do środowiska, w którym żyje roślina.
- Epifity (np. storczyki) → korzenie powietrzne z welamenem → woda deszczowa i para wodna.
- Bagna (cypryśnik błotny) → pneumatofory → tlen dla korzeni podziemnych.
- Grząskie podłoże (namorzyny) i płytki system korzeniowy (figowce) → korzenie podporowe (niektóre drzewa namorzynowe, np. awicenia, mają też korzenie oddechowe — przez nie pobierają tlen z powietrza, także gdy przypływ zalewa podłoże).
Pliki ćwiczeń