Zanim zaczniesz się uczyć, warto wiedzieć, dokąd idziesz. Małopolski Konkurs Biologiczny dla uczniów szkół podstawowych — organizowany przez Kuratorium Oświaty w Krakowie — ma trzy etapy: szkolny, rejonowy i wojewódzki. Ten kurs prowadzi Cię przez to, co dochodzi na etapie II (rejonowym). Opis poniżej pochodzi z wymagań kuratorium na rok szkolny 2026/2027.
Trzy etapy — czym się od siebie różnią
| Etap | Co obejmuje |
|---|---|
| Szkolny | Cała podstawa programowa biologii dla szkoły podstawowej + wybrane treści z przyrody + tematyka przewodnia konkursu + możliwe poszerzenia podstawy. To jest nasz kurs etapu I. |
| Rejonowy ten kurs |
Wszystko z etapu szkolnego + wybrane działy podstawy programowej biologii dla szkół ponadpodstawowych w zakresie rozszerzonym + rozpoznawanie tkanek zwierzęcych + szerszy zestaw tekstów popularnonaukowych o mikrobiomie |
| Wojewódzki | Wszystko z dwóch poprzednich + kolejne działy zakresu rozszerzonego (chemizm życia, metabolizm, ekspresja informacji genetycznej, zmienność) + obliczenia z równania Hardy’ego–Weinberga + trzy kolejne lektury |
Najczęstsze nieporozumienie: materiał się nie wymienia, tylko dokłada. Na etapie rejonowym zadania z podstawy programowej szkoły podstawowej są tak samo prawdopodobne jak zadania z poziomu rozszerzonego — a regulamin zapowiada, że będą trudniejsze niż na etapie szkolnym.
Etap rejonowy — co dochodzi (to jest materiał tego kursu)
Zakres rozszerzony ze szkoły ponadpodstawowej. Do materiału etapu szkolnego dochodzą wybrane działy podstawy programowej biologii dla liceum w zakresie rozszerzonym:
- zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji organizmów (Moduł 1),
- bakterie i archeowce (Moduł 1),
- grzyby, wraz z porostami jako organizmami dwuskładnikowymi (Moduł 1),
- protisty (Moduł 1),
- wirusy, wiroidy i priony (Moduł 1),
- funkcjonowanie zwierząt — ze szczególnym uwzględnieniem odżywiania się (Moduł 3), odporności (Moduł 4) i regulacji hormonalnej (Moduł 5).
W praktyce te trzy obszary funkcjonowania zwierząt oznaczają: odżywianie się — organiczne i nieorganiczne składniki pokarmowe, rola witamin, budowa i funkcje układu pokarmowego, trawienie i wchłanianie, zasady racjonalnego odżywiania się oraz choroby układu pokarmowego; odporność — budowa i funkcje układu odpornościowego, rodzaje i mechanizmy odporności, zaburzenia jego funkcjonowania; regulacja hormonalna — budowa i rola układu hormonalnego, mechanizmy działania hormonów, regulacja ich wydzielania, nadczynność i niedoczynność gruczołów dokrewnych oraz reakcja organizmu na stres.
Nowa umiejętność: rozpoznawanie tkanek zwierzęcych na schemacie, mikrofotografii i na podstawie opisu wraz z wykazaniem związku budowy z pełnioną funkcją (Moduł 2).
Więcej tekstów: na etapie rejonowym obowiązują cztery pozycje związane z tematyką roku — dwie książki popularnonaukowe o osi jelita–mózg i o powiązaniach jelit, mózgu i układu odpornościowego oraz dwa artykuły naukowe: o roli mikrobioty jelitowej w otyłości i cukrzycy i o wpływie mikrobioty na choroby tarczycy. Dokładny wykaz z rozdziałami i stronami znajdziesz w Module 6. Lektura z etapu szkolnego obowiązuje nadal.
Umiejętności, które obowiązują także tutaj
- rozpoznawanie struktur anatomicznych i stosowanie prawidłowej terminologii,
- praca z tekstem źródłowym, schematami, wykresami i tabelami,
- formułowanie problemów badawczych, hipotez i wniosków, rozróżnianie próby badawczej od kontrolnej,
- krzyżówki genetyczne i obliczanie prawdopodobieństwa genotypów i fenotypów — tak, na etapie rejonowym też,
- czytanie ze zrozumieniem tekstów popularnonaukowych i porównywanie tego samego zagadnienia w różnych źródłach.
Uważaj na format zadań.
Małopolskie wprost wymaga radzenia sobie z zadaniami wielokrotnego wyboru, w których liczba poprawnych odpowiedzi nie jest podana — musisz ją ustalić sam. Nie ma tu bezpiecznego strzału: każdą opcję oceniasz osobno jako prawdziwą albo fałszywą. Quizy w tym kursie zawierają takie zadania w oryginalnej formie.
Termin
Etap rejonowy odbywa się 30 listopada 2026 r. o godz. 9:30. Wstępne wyniki: 9 grudnia 2026 r.; ostateczne wyniki i lista zakwalifikowanych do etapu wojewódzkiego: 22 grudnia 2026 r. Etap wojewódzki: 1 marca 2027 r. Zasady organizacyjne (czas trwania, przybory) kuratorium podaje w regulaminie i komunikatach — sprawdź je przed etapem, żeby nic Cię nie zaskoczyło na sali. Pełny harmonogram, progi punktowe i źródła zebraliśmy na stronie Konkurs biologiczny w województwie małopolskim 2026/2027.