Trzy stopnie, jeden narastający zakres
Konkurs biologiczny w województwie podlaskim ma trzy stopnie: szkolny, rejonowy i wojewódzki. Każdy kolejny obejmuje cały materiał poprzedniego i dokłada nowe zagadnienia — nic nie znika. Opis poniżej pochodzi z zakresu wymagań kuratorium na rok szkolny 2026/2027.
| Stopień | Co obejmuje |
|---|---|
| Szkolny | organizacja i chemizm życia · różnorodność życia bez zwierząt · organizm człowieka: skóra, układ ruchu, pokarmowy, krążenia, odpornościowy, oddechowy · treści poszerzające |
| Rejonowy — ten kurs | wszystko ze stopnia szkolnego + świat zwierząt (tkanki, bezkręgowce, kręgowce) + układ moczowy, nerwowy, narządy zmysłów, układ dokrewny, rozmnażanie i rozwój + homeostaza + 11 treści poszerzających |
| Wojewódzki | wszystko z dwóch poprzednich + genetyka, ewolucja, ekologia i ochrona środowiska, zagrożenia różnorodności biologicznej |
Nowa umiejętność na stopniu rejonowym
Wiedza ma być poparta umiejętnościami ze stopnia szkolnego, a od stopnia rejonowego dochodzi: planowanie i przeprowadzanie obserwacji oraz doświadczeń; wnioskowanie w oparciu o ich wyniki. Temu służy ostatni moduł kursu — zmienne, próba kontrolna, wynik a wniosek, wykrywanie składników pokarmowych.
11 treści poszerzających stopnia rejonowego — gdzie są w kursie
| Zagadnienie z listy kuratorium | Gdzie |
|---|---|
| Zasady prowadzenia badań biologicznych, obserwacje | Moduł 6 |
| Doświadczenia wykazujące obecność składników pokarmowych | Moduł 6 |
| Parzydełkowce — środowisko, morfologia, cechy wspólne, znaczenie | Moduł 1 |
| Drogi inwazji włośnia spiralnego i glisty ludzkiej, profilaktyka | kurs etapu I, dział 8: Nicienie |
| Cechy charakterystyczne torbaczy i stekowców | Moduł 1 |
| Rola współczulnego i przywspółczulnego układu nerwowego | Moduł 2 |
| Współdziałanie układów w utrzymaniu poziomu glukozy we krwi | Moduł 5 |
| Zdrowie jako równowaga środowiska wewnętrznego, choroby jako zaburzenia homeostazy | Moduł 5 |
| Rozpoznawanie 13 rodzimych gatunków płazów i gadów | Moduł 1 |
| Rozmnażanie i rozwój: chełbia, stułbia, tasiemiec uzbrojony, glista, dżdżownica, owady | Moduł 1 (stułbia, dżdżownica) + kurs etapu I, dział 8: Płazińce, Nicienie, Cykle rozwojowe i przeobrażenie |
| Parathormon, kalcytonina, kortyzol, adrenalina — miejsce wytwarzania i rola | Moduł 3 |
Literatura wskazana przez kuratorium dla stopnia rejonowego
- literatura stopnia szkolnego;
- atlas anatomiczny — układ nerwowy, narządy zmysłów, układ hormonalny, układ rozrodczy;
- podręcznik biologii dla liceum i technikum (klasa 1, zakres podstawowy) — tylko rozdział o badaniach przyrodniczych;
- materiał Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej „Gruczoły dokrewne i ich hormony”.
Zadania wykraczające poza podstawę programową mogą dotyczyć innych szczegółów niż wymienione w podstawie, ale zawsze da się je rozwiązać na podstawie wskazanej literatury.
Terminy: stopień rejonowy — 5 lutego 2027 r. (piątek), godz. 10:00, 90 minut; stopień wojewódzki — 10 marca 2027 r. (środa), godz. 10:00, 90 minut (według terminarza kuratorium). Miejsca podaje strona kuratorium.
Na konkursie — tylko długopis. Na każdym stopniu wolno korzystać wyłącznie z długopisu: bez kalkulatora, linijki, tablic i notatek.
Wobec poprzedniego roku na stopniu rejonowym doszła adrenalina (obok parathormonu, kalcytoniny i kortyzolu).